* دوم
                                  گريه اي بر روز « معلم »
                                                 
              يك اتفاق ، يك حركت سياسي ، و ترور يك شخصيت ، 
           در تقويم اين مملكت روزي را به خود اختصاص داده كه 
           بهانه اي باشد براي نامگذاري روزي و سرانجام هفته اي
           به نام « معلم » . دوازده ارديبهشت ، روز شهادت مرتضي
           مطهري روحاني فقيد و نويسنده ي عرصه ي دين و فرهنگ و
           سياست است كه به نام روز معلم موسوم گرديده .
              بايد ديد چه قيل و قالي پيش مي آيد در چنين مناسبتي .
           همزماني اين روز با شهادت يك روحاني ، قرابت و همجواري 
           اين روز با يازدهم ارديبهشت ( روز كارگر ) ، و مسائلي
           ديگر ، حكايت گر يك آشفتگي در تاريخ تقويمي ماست ؛ 
           حكايت گر يك نوع فراموشي ارزشها . اعتقاد براين نيست
           كه « كارگر » روزي نداشته باشد و يا شهيد مطهري يك معلم
           نبوده است ؛ بلكه اين نقد از آن جهت است كه پرداختن به
           اين مباحث ، در سرلوحه ي چنين روزهايي قرار مي گيرد و 
           اذهان و افكار را از حقيقت نهفته در روز يا هفته ي معروف
           و مخصوص به « معلم » منحرف مي كند .
              افزون بر اين بدبختي زماني شروع مي شود كه تريبون داران
           و ناظمان و ناظران امر تعليم و تربيت و آنها كه هميشه ي 
           خدا از بالا به پايين فرمان صادر كرده اند ، چندين روز قبل
           از برخورد به روزي به نام معلم ، خط و نشانم مي كشند كه
           چنين كنيد و چنان نكنيد ؛ كسي هديه ي مادي به معلم ندهد ؛
           هيچكس حق ندارد انتظار كادو در سر بپروراند ، … . متعاقب
           اين قضايا ، دست پاييني ها نيز مثل رؤساي ادارات شهرها و
           مناطق و مهمتر و واضح تر از همه برخي از مديران تنگ نظر
           مدارس ، از بام تا شام ، درگوش دانش آموز و اوليا و 
           انجمنهاي مربوطه فرو مي كنند كه به معلم هديه نياوريد ،
           هديه ندهيد ؛ و إلي ماشاءاللّه .
              واقعاً چه خبر است در اين نظام سراپا اشكال « ارزشگذاري » ؟
           اينهمه سروصدا و دميدن در بوقهاي تبليغاتي براي تعريف و
           توصيف اغراق آميز از منزلت و مقام معلم از چه نوعي است و 
           اصولاً اين نحو برخوردها چه سنخيتي دارد با بايكوت مسائل 
           مربوط به هفته ي بزرگداشت معلم و نحوه ي ارزشگذاري به
           اين قشر حقيقتاً بي توقع و قناعت پيشه ؟!
              كدام معلم ( به معناي واقعي كلمه ) از كدام مسؤول
           ( به معناي واقعي مسؤوليت داني و پاسخگوبودنش ) ، درخواست
           هديه و كادو كرده كه هنوز خبري نشده ، تمام امواج گوشخراش 
           بر آرامش و آسايش معنوي چندين ساله ي معلم سايه مي افكند
           و تمام كاسه كوزه ها بر سرش مي شكند و تمام عزت و وقار و
           دانايي و اعتبار گذشته و حالش ، به بهانه ي اندك تبليغات
           معكوس و مسموم مديران بالا و پايين اين نهاد حساس تعليمي 
           و تربيتي ، از درجه ي عالي خود به اسفل درجات تنزل مي يابد
           و موجبات سرافكندگي و احساس شرم را در اين طايفه ي سراپا 
           پاك و بي غل و غش ( معلمان ) به وجود مي آورد ؟ !
              اگر قصد براين است كه ارزش والاي معلم را به بهاي اندك و
           نامقدار هديه و كادوي يك دانش آموز زيرپا نگذاريم ، خوب
           اين بهترين فكر است ؛ ولي با چه روشي و به چه بهايي ؟ چه
           كسي گفته كه معلم در انتظار كادوي يك دانش آموز است ؟ 
           اصلاً كدام معلم راضي مي شود كه به زور و اكراه و يا با 
           وعده و وعيد آنچناني ، دانش آموز و خانواده اش را 
           وادار كند به آوردن هديه اي براي او ؟ و اگر چنين نيست ،
           و شأن معلمي چنين اجازه اي به او نمي دهد كه تن به كارهاي
           رذل بسپارد ، پس چرا بزرگان اين نهاد ، به اجبار و به زور ، 
           به خانواده ها و دانش آموزان مي گويند كه هديه و كادو 
           ندهيد ؟ آيا به غير از اين است كه اعمال اينگونه روشها ،
           به جاي تثبيت ارزشها ، باعث نابودي و تزلزل ارزشها مي شود؟
           آيا واقعاً برخيها به اين باور رسيده اند كه روز يا هفته ي
           معلم ، مخصوص كادو و هديه است ؛ كه بايد به هربهانه و
           اقدامي كه هست ، جلوش را گرفت ؟ چرا جوري ديگر
           نمي انديشيم ؟ چرا در حاليكه خودمان معلمي را در ماديات
           خلاصه كرده ايم ، اين حق را از ديگران سلب مي كنيم كه با
           يك چيز مادي ارزش معنوي معلم را بشناسند ؟   
              اعضاي كابينه ي دولت ، كارشناسان اقتصادي ، وكلاي مجلس ،
           سياستگذاران نظام آموزش و پرورش كشور و غيره و غيره ، 
           چطور است كه در مقام تعيين حقوق و مزاياي معلم ، او را 
           با حساسترين ترازوي بودجه و آمار كشوري مي سنجند و به 
           ديده ي يك كارمند و شاغل صرف به او مي نگرند و راضي 
           نمي شوند يك ريال از ديگر شاغلان مملكتي ( ! ) بيشتر بگيرد؛
           ولي در مقام ايفاي نقش خطير و حساس معلمي و انسان سازي و
           جامعه سازي و تضمين آينده ي اين سرزمين ، از در تعارفات 
           و تشريفات فصلي وارد مي شوند و هرچه تعريف و توصيف 
           معامله گرانه است تحويل اين قشر شريف مي دهند و چهارچشمي
           مواظب مي شوند كه كسي با كادوي مادي ، قيمت معنوي معلم 
           را لكه دار نكند ؟!
               هرچند سخن گفتن در اين باب پرفايده است و تحليلهاي
           بيشماري را در پي دارد ، ليكن به جهت آنكه مي دانم اين 
           جملات بر چشم و گوش برخيها ناخوشايند خواهدبود و از طرفي
           هم چون خودسانسوري در اين آب و خاك ، از نان شب هم براي 
           يك نويسنده واجب تر است ، لذا به همين مختصر بسنده
           مي كنم و به عموم معلمان سعادت دنيوي و اخروي و به عموم
           تصميم گيران به حق و حقوق معلمان ، سلامت انديشه و 
           اجراي عدالت و رفع تبعيض آرزومندم .

             و نيز يك شبه خاطره :
           ــــــــــــــــــــــ 
               هيچ وقت فراموش نمي كنم روزهايي را كه گروههاي 
           هزارنفري معلمان در تهران و شهرهاي خرد و كلان كشور جهت 
           احقاق حق و حقوق خويش ، با تمام متانت و خجالت به
           خيابانها ريخته بودند تا فريادرسي براي فريادهاي خاموش 
           خود بيابند ، همگان دادِ مظلوميت سردادند و نداري و
           مشكلات مملكت را پيش كشيدند و با انواع بهانه و عذر 
           بدتر از گناه ، بر « معلم » اشك تمساح ريختند و با 
           هزاران وعده ( كه يكي وفا نكرد ! ) او را روانه ي
           خانه اش كردند تا چيزي نخورده ، در اسرع وقت ، در
           مدرسه حاضر شود و به كار مهم و والاي معلمي و تعليم و
           تربيت نسل آينده ساز مملكت بپردازد .جالبترين صحنه ي
           آن روزها كه همزمان بود با آه و ناله ي مسؤولان راجع
           به كمبود بودجه و نقدينگي و مشكلات افزايش حقوق و 
           مزاياي معلمان ، خبري بود كه از ژاپن به گوش رسيد . 
           و آن اينكه ، « ايران در اجلاس توكيو 560  مليون دلار
           كمك به افغانستان اختصاص داده است و براي اينكه 
           عريضه خالي نباشد و دلِ « كشور برادر همدين و همزبان
           افغانستان » از ما نگيرد ، 50 مليون دلارآن كمكها ، 
           به صورت بلاعوض داده شده است » .
                                                14 فروردين 1381ش. 
          ----------------------------------------------------------